Pencere Boyutları: Standart Ölçü Yok, Yönetmelik Odaya ve Yere Göre Sınır Koyuyor

Pencere için standart ölçü var mı?

Pencere için herkesin uyduğu bir en-boy tablosu yoktur. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği "pencere 120 × 140 cm olsun" demez; pencereyi büyüklüğüyle değil, bulunduğu yerle sınırlar: alçak pencere, banyo, bodrum, komşu sınırı. Bir mahalde sayı yazıyorsa, o sayı o mahalin güvenliği ya da havalandırması içindir.

Bu yüzden "standart pencere boyutları" diye aranan listeler çoğu zaman bir ürün kataloğunu anlatır. Ölçüye üretim yapan bir fabrikada pencere, listedeki bir boyuta uydurulmaz; duvar açıklığınız ölçülür, doğrama ona göre yapılır. Yönetmeliğin hangi mahalde ne dediğini bilmek ise hem doğru pencereyi seçmek hem de projeye uymayan bir ölçüye girmemek için işe yarar.

Oturma ve yatak odasında pencere neden zorunlu?

Oturma ve yatak odaları, doğrudan dış cepheden ışık ve hava almak zorundadır. Yönetmeliğin 32. maddesi bunu böyle yazar: her müstakil ev veya dairede en az bir oturma odası ile yatak odalarının doğrudan hariçten ışık ve hava almaları gerekir. Mutfak ve diğer odalar ışıklıktan, tuvalet ve yıkanma yerleri ışıklık veya hava bacasından faydalanabilir.

Madde bir pencere alanı ya da pencere boyu vermez. Ankara'da kuzey cepheye bakan bir yatak odası ile güneye bakan bir salon aynı hükme tabidir; ikisinin penceresi aynı ölçüde olmak zorunda değildir. Fark, mimari projeden ve enerji hesabından gelir.

Alçak pencerede neden korkuluk gerekir?

Döşemeden 0,90 metreden alçak başlayan pencere boşluğu için yönetmelik korkuluk ister. 38. madde, bulunduğu katın taban döşemesinden itibaren kotu 0,90 metreden az olan pencere boşluklarında, döşeme kotundan itibaren en az 1,10 metre yüksekliğe kadar korkuluk yapılmasını zorunlu kılar. Korkuluk boşluklarında yük altındaki şekil değiştirme dahil en fazla 10 cm çapında geçişe izin verilir.

Pencere yerden kaç cm yüksekte olmalı sorusunun cevabı buradan çıkar: yönetmelik alt kotu 0,90 metreye çekmeyi şart koşmaz, alçak pencereye korkuluk ister. Salonda yerden başlayan geniş cam isteyen birinin yolu açıktır; yeter ki korkuluk yapılsın. Korkuluk ayrıntısı, yükseklik ve 10 cm kuralının ürüne nasıl yansıdığı alüminyum korkuluk yazısında var.

Banyo ve tuvalet penceresi en az ne kadar olmalı?

Banyo ve tuvalet gibi ıslak hacimlerde mekanik havalandırma yoksa, yapılacak havalandırma penceresinin ölçüsü net 0,30 × 0,30 metreden az olamaz. Bu, 39. maddenin altıncı fıkrasındaki hükümdür.

Burada "net" kelimesi önemlidir: 30 × 30 cm doğramanın dış ölçüsü değil, kanat açıldığında kalan temiz açıklıktır. Küçük bir vasistas kanadında, kasa ve kanat profili düşüldükten sonra elde kalan alan kâğıt üzerindeki doğrama ölçüsünden belirgin biçimde küçük olur. Banyo penceresini bu sınıra yakın seçiyorsanız ölçüyü net geçişe göre kurun. Kapıdaki aynı mantık balkon kapısı ölçüleri yazısında hesaplı olarak anlatılıyor.

Bodrum, komşu sınırı ve atrium: boyut değil yer sınırı

Üç hüküm daha pencerenin ölçüsünü değil, nerede ve neyle yapılacağını sınırlar:

• Bodrum katlar: Gün ışığı ve havalandırma için açılan pencerelerde sel, taşkın ve su baskınlarına karşı tedbir alınması ve bu pencerelerin zemin seviyesinden en az 0,10 metre yukarıdan başlaması zorunludur (md. 39/8).
• Komşu parsel sınırı: Bitişik ve blok nizama tabi binalarda komşu parsel sınırı üzerindeki bitişik duvarlarda pencere ve kapı açılamaz (md. 39/4).
• Atrium ve galeri boşluğu: Atriumlu, galeri boşluklu veya iç bahçeli binalarda bu mekânlara bakan pencere ve camekânların camları kırıldığında dağılmayan özellikli olmak zorundadır (md. 39/7).

Peki pencerenin en-boyunu kim belirliyor?

Yönetmelikte sayı olmayan yerde karar üç şeyin birleşiminden çıkar: duvar açıklığı, mahallin işlevi ve enerji. Yönetmelik pencereler için "Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliğine ve TSE standartlarına uyulması zorunludur" der (md. 39/3); yani cam alanını sınırlayan hesap enerji tarafındadır. Cam ve profil seçiminin bu hesaba nasıl girdiğini pencere U değeri yazısı anlatıyor.

Fabrika tarafında ise ölçü üç ayrı şeyi ifade eder ve karıştırılması en sık hata kaynağıdır:

1. Duvar açıklığı: Pencerenin gireceği boşluk. Siparişin başlangıcı budur. 2. Doğrama dış ölçüsü: Boşluktan montaj payı düşüldükten sonra üretilen kasa ölçüsü. Payın miktarı seriye ve duvar yüzeyine göre keşifte netleşir. 3. Kanat ve cam ölçüsü: Kanadın ağırlığını ve açılım tipini belirleyen ölçü.

Üçüncüsü büyük açıklıklarda belirleyici olur. Cam ağırlığı, cam kalınlığının her milimetresi için metrekare başına yaklaşık 2,5 kg'dır. Örneğin 8 mm toplam cam kalınlığına sahip 1,20 × 1,40 m'lik bir kanatta cam tek başına yaklaşık 33,6 kg çeker (1,68 m² × 8 mm × 2,5 kg); profil ve donanım bunun üstüne eklenir. Pimapen donanımında menteşe standart 100 kg, gerektiğinde 130 kg kapasitelidir. Açıklık büyüdükçe tek kanat yerine sabit cam ile açılır kanat kombinasyonu ya da sürme sistem gündeme gelir; Nirvana ve Carisma için kanat sınırı keşifte netleşir. Ölçünün nasıl alınacağı için pimapen ölçüsü nasıl alınır yazısına bakabilirsiniz.

Mevcut pencerenin boyunu değiştirmek istiyorsanız

Aynı ölçüde pencere değişimi ruhsata tabi değildir; yönetmeliğin 59. maddesi "pencere değişimi"ni ruhsatsız yapılabilecek işler arasında sayar. Açıklığı büyütmek ya da küçültmek ise başka bir iştir: dış görünümü, taşıyıcı sistemi ve apartmanda diğer maliklerin rızasını ilgilendirebilir. Hangi adımın hangi kapıya çıktığı apartmanda pencere değiştirmek yazısında sırasıyla var.

Ölçü almadan önce

Ankara'da eski bir apartman dairesi için pencere değiştirecekseniz sırayı şöyle kurun: önce hangi pencerelerin alçak (0,90 m altı) başladığına, banyo penceresinin net açıklığına ve bitişik duvarlarda pencere olup olmadığına bakın; sonra duvar açıklığını üç noktadan ölçün. Kesin üretim ölçüsü ücretsiz keşifte alınır. İletişim sayfamızdan keşif talep edebilirsiniz.