Balkon Kapısı Ölçüleri: Standart Yok, Ama Yönetmelikte Bir 0,90 Metre Var

Balkon kapısı kaç cm olmalı?

Balkon kapısı için herkesin ortak kabul ettiği bir standart ölçü yoktur; yönetmelikte yazan sayılar asgari geçiş ölçüleridir. Yükseklikte 2,10 metre, genişlikte net 0,90 metre aklınızda kalsın. Gerisi duvar açıklığınıza, kapının tipine ve zemin kaplamasına göre belirlenir.

Bu yüzden "standart balkon kapısı ölçüleri" diye aranan listeler çoğu zaman bir kapıyı değil, bir ürün kataloğunu anlatır. Ölçüye üretim yapan bir fabrikada kapıyı listedeki bir boyuta uydurmak gerekmez; boşluğu ölçeriz, kapıyı ona göre yaparız. Önemli olan, o boşluktan ne kadar genişlikte bir geçiş çıkacağını önceden bilmektir.

Yönetmeliğin balkon kapısı için tek sayısı: 0,90 metre

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 39. maddesi "Kapı ve pencereler" başlığını taşır ve kapı ölçülerini genel olarak verir. Okurken üç fıkraya bakmak yeter.

• Yükseklik (md. 39/1-a): Bütün yapılarda kapı yükseklikleri 2,10 metreden az olamaz.
• Diğer mahaller (md. 39/1-c): Bağımsız bölüm giriş kapısında net genişlik en az 1,00 metre; diğer mahallerin kapılarında en az 0,90 metredir.
• Balkon kapısı (md. 39/5): Asansörlü eşya taşımacılığı için, 3 kattan fazla 10 kattan az katlı binalarda her bağımsız bölümün en az bir balkonunun kapısının eni net 0,90 metreden düşük olamaz.

Beşinci fıkra balkon kapısını adıyla anan tek hükümdür ve bir sınırı vardır: "her balkon" değil, "en az bir balkon" dendiğini, ayrıca 4 ile 9 kat arası binaları kapsadığını not edin. Fıkranın gerekçesi de yazıdadır: eşya taşıma. Yani 0,90 metre, bir dolabın ya da kanepenin balkon kapısından geçebilmesi için konmuş bir ölçüdür. Bunun yanında 39/1-c'deki "diğer mahaller" 0,90 metresi de bütün yapılarda geçerlidir; balkon kapısının bu kapsama girip girmediğini belediye uygulaması belirler.

Eşik için de ayrı bir hüküm var. Aynı maddenin ikinci fıkrası kapılarda eşik yapılamayacağını söyler; zorunlu hâllerde engellilerin hareketini ve yangın çıkışlarını engellemeyecek önlem istenir. Balkonun su yalıtımı ve kot farkı eşiği çoğu zaman gündeme getirir. Bu yüzden eşik kararı ölçüden ayrı düşünülmez; balkon kapısı fiyatları yazımızdaki eşik sorusu da bunun devamıdır.

Aynı kapıda üç ayrı ölçü vardır

"Kapı 1 metre" cümlesi üç farklı şeyi anlatabilir.

1. Duvar boşluğu: Kaba inşaattan kalan, sıva dahil açıklık. Montajdan önce ölçülür. 2. Doğrama dış ölçüsü: Kasanın dış kenarından dış kenarına ölçü. Boşluktan montaj payı kadar küçüktür. 3. Net geçiş: Kanat açıkken ya da kayarken içinden geçilebilen temiz genişlik. Yönetmeliğin kastettiği budur.

Fark küçük görünür, ama toplamı yönetmeliğin sayısına yaklaşır. Basit bir örnek: duvar boşluğu 1,00 metre olsun. Varsayalım ki her yanda montaj payı ve kasa profili birlikte 8 cm yer kaplıyor. Geçiş 1,00 − 0,16 = 0,84 metreye düşer; "bir metrelik" kapının içinden 0,90 metre bile geçmez. Net 0,90 metre isteniyorsa boşluğun en az 0,90 + 0,16 = 1,06 metre olması gerekir.

Buradaki 8 cm bir varsayımdır. Gerçek değer profil serisine ve montaj payına göre değişir; kanat 90 derece açıkken menteşe tarafında kalan kanat kalınlığı da geçişten pay alır. Bu yüzden net ölçüyü kataloğa bakarak değil, keşifte boşluğa bakarak veririz. Pimapen ölçüsü nasıl alınır yazısındaki ön ölçü, bu hesabın ilk adımıdır; kesin imalat ölçüsü keşifte netleşir.

Sürme kapıda geçiş neden yarıya iner?

Açılır kapıda kanat bir yana açılır ve geçişin büyük kısmı boşta kalır. Sürmede ise kanat kaymaya devam eder ama başka bir kanadın önünde durur. İki kanatlı bir sürme balkon kapısında açık kalan geçiş, kasa içi genişliğin en fazla yarısıdır; kanat profilleri düşüldüğünde bu sayı biraz daha azalır.

Bir hesapla görelim: kasa içi 1,80 metre olan iki kanatlı sürme, en fazla 0,90 metre geçiş verir; profiller düşülünce 0,90'ın altına iner. Yani sürme balkon kapısında md. 39/5'in 0,90 metresini tutturmak için kasa içi genişlik 1,80 metrenin üstünde olmalıdır. Bu, yönetmeliğin sürmeyi nasıl okuttuğuna dair bizim hesabımızdır; proje müellifi ve belediye uygulaması nihai söz sahibidir.

Geniş açıklıkta kaldır-sür sistem bu hesabı değiştirir: Infinity HBSB'de kanat 3 metre genişliğe ve 300 kilograma kadar yapılabilir, yani tek kanatla büyük bir geçiş açılır. Açılır mı sürme mi kararını ölçüden bağımsız vermek de mümkün değildir; ayrıntısı sürme mi açılır mı yazısında.

Yükseklik: ölçü zemin bitmeden alınmaz

Yönetmeliğin 2,10 metresi kapı yüksekliği içindir. Zemin kaplaması, şap ya da balkon su yalıtımı sonradan kalınlaşırsa bu yükseklik kayar. Ölçünün zemin işleri belli olduktan sonra alınması bu yüzden önemlidir.

Pencere tarafında ise md. 39/3, pencerelerde Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği'ne ve TSE standartlarına uyulmasını zorunlu tutar. Bu hüküm pencerelerin ölçüsünü değil performansını bağlar; ölçü ve performans iki ayrı satırdır.

Ankara'da ölçü almadan önce beş nokta

Bir apartmanın 5. katında balkon kapısını yenilediğinizi düşünün. Keşfe giderken şunları yanınıza alın.

• Binanın kat sayısı: 4 ile 9 kat arasındaysa md. 39/5 gündeme gelir. Daire hangi katta olursa olsun hüküm bina üzerindendir.
• Kapı tipi: Tek kanat, çift kanat, iki kanatlı sürme ya da kaldır-sür. Net geçiş buna göre hesaplanır.
• Zemin durumu: Kaplama bittiyse alt kot belli; bitmediyse eşik kararı ve yükseklik beklemelidir.
• Mevcut açıklık: Kapıyı yenilerken açıklığı küçültmek, kullandığınız geçişi de küçültür. Yönetmeliğin sizin işiniz için geçerli olup olmadığını belediye ya da proje müellifi söyler; tavsiyemiz, mevcut net geçişi daraltmayacak bir ölçü seçmektir.
• Sineklik ve panjur: İkisi de geçişten ya da kasadan pay alır; ayrıntı sineklik yazısında.

Teklifte bu beş noktanın karşılığını görmek istersiniz: açıklık ölçüsü, kapı tipi, net geçiş ve alt kot. Pimapen kapı ve pencere sistemlerimizi Ankara'daki tesisimizde ölçüye üretiyoruz; keşif için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.