PVC pencere sağlığa zararlı mı sorusunu tek cümleyle cevaplayan bir kaynak, aslında dört ayrı soruyu üst üste koymuş demektir. Birincisi profilin hangi malzemeden yapıldığı, ikincisi o malzemeye ne katıldığı, üçüncüsü yangında ne olduğu, dördüncüsü bunların hangi belgeyle söylendiği. Aşağıda her biri kendi başlığında, kaynağı olan kadarıyla cevaplanıyor.
Pencere profili, plastikleştirici katılmamış sert polivinil klorürden (PVC-U) üretilir. Profilin standardının adı da böyledir: TS EN 12608, "plastikleştirilmemiş polivinil klorür (PVC-U) profiller" standardıdır. Bu ayrım ilk sorunun cevabıdır.
Oyuncaktaki PVC ile pencere profili aynı şey mi?
Hayır, aynı ailenin iki ayrı ucudur. Tartışmaların büyük kısmı esnek PVC'yi, yani hortum, zemin kaplaması, oyuncak ve benzeri ürünleri konu alır; esnekliği veren plastikleştirici bu ürünlere katılır. Pencere profili ise sert PVC-U'dur ve adı üstünde plastikleştirilmemiştir.
Pencerede esnek olması gereken yer contadır ve Pimapen Nirvana ile Carisma serilerinde conta PVC değil, gri ya da siyah TPE'dir. Yani "pencerem PVC, içinde esnek PVC var" cümlesi bu iki seri için doğru değildir. Başka bir marka ya da seri için aynı şeyi söylemek, o markanın belgesine bağlıdır.
Asıl tartışma: Profile katılan stabilizatör
PVC ısıya ve ışığa dayanıksızdır; profil üretiminde bunu dengelemek için stabilizatör katılır. Eskiden bu iş kurşunlu ve kadmiyumlu bileşiklerle yapılıyordu. Avrupa PVC sektörünün VinylPlus taahhüdüne göre kadmiyum 2001'e, kurşun 2015'e kadar bırakıldı ve bugün Avrupa'da en yaygın sistemler kalsiyum bazlı olanlardır (kalsiyum-çinko dahil); pencere profilleri de bu sistemlerin kullanıldığı alanlar arasında sayılıyor. Bu, sektörün kendi kuruluşunun beyanıdır, bağımsız bir denetim sonucu değil.
Düzenleme tarafında da bir adım var. Komisyon Tüzüğü (AB) 2023/923, PVC'den üretilen ürünlerde kurşunu ağırlıkça yüzde 0,1 ile sınırlıyor ve 29 Kasım 2024'ten itibaren uygulanıyor; bu tarihten önce piyasaya sürülmüş ürünler kapsam dışında. Tüzüğün geri kazanılmış sert PVC'den yapılan yapı profilleri için 28 Mayıs 2033'e kadar süren bir istisnası da var: bu profillerde kurşun, geri kazanılmış PVC'nin ağırlıkça yüzde 1,5'inin altında kaldıkça izinli. Bu bir AB tüzüğüdür; Türkiye'de üretilen bir pencere için ne anlama geldiği ayrı bir sorudur ve burada cevaplanmıyor.
Peki bu, takılı pencereniz hakkında ne söyler? Neredeyse hiçbir şey. 2000'lerin başında takılmış bir 3+1 dairenin pencereleri ile bu yıl üretilen bir pencere aynı formülle yapılmış olmayabilir. Hangi profilin hangi stabilizatörle üretildiği, genel bir yazıdan değil, profil üreticisinin yazılı beyanından öğrenilir. Bu yazı da Pimapen profilinin stabilizatörü hakkında bir iddia taşımıyor.
Yangında PVC nasıl davranır?
PVC yanarken hidrojen klorür gibi zararlı gazlar açığa çıkabilir; bu, malzemenin klor içeriğinden gelir. Aynı klor, PVC'nin kendiliğinden güç tutuşmasının ve ısı kaynağı kalkınca sönme eğiliminin de sebebidir; bu karşılaştırmayı PVC mi ahşap pencere mi yazısında yangın başlığı altında ele almıştık.
Yani yangın sorusunun iki yüzü var: malzeme kolay tutuşmaz, ama yanarsa çıkan gaz ayrı bir risktir. Konutta duman dedektörü ve kaçış yolu bu risk için pencere profilinden daha belirleyici kalemlerdir.
Teklifte hangi belge istenir?
"Sağlığa zararlı mı" kaygısı olan biri için cevap bir yazıdan değil, teklife eklenen kağıttan çıkar. Pimapen teklifi nasıl okunur yazısındaki kalemlere şu satırları ekleyin:
- Profil markası ve serisi. Pimapen Nirvana (B Class, TS 5358 – EN 12608) ve Carisma (TS EN 12608-1, A Sınıfı) gibi isim ve standart yazılı olmalı. "PVC pencere" demek yetmez; Pimapen'in marka mı malzeme mi olduğu yazısında anlattığımız ayrım burada işe yarar.
- Stabilizatör beyanı. Profil üreticisinden, kurşunsuz olup olmadığını söyleyen yazılı bir beyan isteyin. Beyan gelmiyorsa o satır boş kalır; tahmin yürütülmez.
- Cam ve conta. Cam Isıcam ise serisi, conta ise malzemesi yazılı olsun (Pimapen Nirvana ve Carisma için TPE).
- Üretici. Profili kimin ürettiği ile pencereyi kimin ürettiği ayrı satırlardır.
Keşifte bu dört satırı birlikte konuşuruz; ev, çocuk odası ya da ofis için hangi belgenin neden istendiğini iletişim sayfasından randevu alarak masaya getirebilirsiniz.
/ Sık Sorulanlar
PVC pencere sağlığa zararlı mı?
Tek cümlelik bir evet ya da hayır doğru olmaz, çünkü soru dört ayrı konuyu içerir. Pencere profili plastikleştirici içermeyen sert PVC'den (PVC-U) yapılır; yumuşak PVC'deki plastikleştirici tartışması profilin değil esnek ürünlerin konusudur. Asıl sorular profile katılan stabilizatörün cinsi (kurşunlu mu, kalsiyum-çinkolu mu) ve yangındaki davranıştır. Stabilizatör cinsini üreticiden yazılı isteyin.
Yeni PVC pencerede kurşun olur mu?
Avrupa PVC sektörü kurşunlu stabilizatörü 2015'e kadar bıraktığını açıklamıştır; bu sektörün kendi beyanıdır. Ayrıca AB'de 29 Kasım 2024'ten itibaren PVC'den üretilen ürünlerde kurşun genel kural olarak ağırlıkça yüzde 0,1 ve üzerinde olamıyor; geri kazanılmış sert PVC içeren yapı profilleri için 2033'e kadar ayrı bir istisna var. Bu AB düzenlemesidir; elinizdeki pencerenin hangi stabilizatörle üretildiği ise üreticinin yazılı beyanından öğrenilir.
Pimapen contası PVC midir?
Hayır. Pimapen Nirvana ve Carisma serilerinde conta TPE'dir (gri ya da siyah). PVC burada kasa, kanat ve çıta profilleridir.