Kış bahçesinde perde istemek tek bir cümledir, ama arkasında en az üç ayrı şikâyet yatar: öğleden sonra ısınan oda, ekranı okunmaz yapan ışık ve akşam camın bir ayna gibi içeriyi dışarıya göstermesi. Üçüne aynı perde aynı derecede cevap vermez. Perdenin kumaşından önce, cama göre nerede durduğuna karar vermek gerekir.
Bu yazı Ankara'da cam çatılı ya da cam cepheli bir kış bahçesi için perde seçiminin sırasını anlatıyor. Cam tavanın mevsimlere göre davranışı için kış bahçesi cam tavan yazısına bakabilirsiniz; burada yalnız perdeyi ele alıyoruz.
Perde nedir, kış bahçesinde neden ayrı konuşulur?
Kış bahçesi perdesi, cam çatıya ya da cam cepheye bağlanan ve güneş ışığını, ısıyı veya görüşü kontrol eden hareketli kumaş ya da lamel sistemidir. Evdeki pencere perdesinden farkı üç noktada ortaya çıkar. Yüzey büyüktür ve çoğu zaman eğimlidir. Eğimli cam çatıya güneş, dikey pencereye göre çoğu zaman daha dik gelir. Perde ile cam arasındaki mesafe, camın kendi sıcaklık dengesini etkiler.
Bu yüzden "stor mu, plise mi, zip mi?" sorusu ikinci sorudur. Birinci soru perdenin cama göre yeridir.
Perde nerede durabilir: üç konum
Camın dışında. Cam çatının üstüne ya da cephenin önüne takılan kumaş sistemler. Yan kılavuzlu kumaş perdeler (zip perde adıyla satılan tür) bu gruba girer. Güneş camı ısıtmadan durdurulur.
Camın hemen altında. Tavan iskeletine bağlanan, ray ya da tel üzerinde giden stor, plise veya panel perdeler. Cam çatılı kış bahçelerinde en yaygın konumdur.
Odanın içinde. Cam cepheden uzakta, tavana ya da duvara asılan klasik stor, jaluzi, tül. Kış bahçesi çatısından çok yan cephelerde anlamlıdır.
Sıcak için: neden dışarısı
Yaz öğleden sonrası kış bahçesinin cam tavanı odanın en sıcak yüzeyidir. Burada konum, kumaştan daha çok iş görür.
Bülow-Hübe ve Lundh, 2002'deki AIVC konferansında gerçek iklimde ölçtükleri gölgelendirme ürünlerinin ortalama g değerlerini şöyle bildirdi: dış ürünler 0,3, cam arası ürünler 0,5, iç ürünler 0,6. g değeri, camdan geçen toplam güneş enerjisi oranıdır; küçüldükçe oda daha az ısınır. Yazarlara göre dış ürünler tepe soğutma yükünü iç ürünlere göre yaklaşık iki kat daha iyi azaltıyor; her grubun kendi içinde de büyük farklar var. Yani bu sayılar bir ürünün değil, grupların ortalamasıdır.
Mekanizma basit: içeride duran perde ışığı cam geçtikten sonra karşılar, emdiği enerji odada kalır (BRANZ Level). Dışarıdaki perde enerjiyi cama varmadan tutar.
Peki bunun anlamı, iç perdenin boşuna olduğu mu? Hayır. İç perde ısıyı bir miktar azaltır, ama tek başına "yazın serin kış bahçesi" vaadi vermez. Isınma asıl şikâyetse iki katman birlikte düşünülür: Isıcam K serisi güneş ısısı girişini %40 azaltır, dış gölgelendirme de kalanın bir kısmını cama varmadan keser.
Dış sistemin bedeli açıktır: rüzgâr ve hava koşullarına açık durur. Dış perde ve tentelerin performans gereklilikleri EN 13561 standardında tanımlıdır (BSI); AB'nin 2019/1188 sayılı tüzüğüne göre rüzgâr direnç sınıfları ürün tipine göre değişir; en geniş aralık 0'dan 6'ya kadardır (EUR-Lex). Ankara'nın açık arazideki villalarında, özellikle bahar ve sonbahar rüzgârlarında, teklifteki ürünün hangi sınıfta olduğunu ve üreticinin hangi rüzgârda kumaşı toplamayı öngördüğünü yazılı isteyin.
Göz kamaşması için: tavan altı yetebilir
Şikâyet sıcak değil, ekrana vuran ya da gözü yoran ışıksa, konum o kadar belirleyici değildir. Burada kumaşın ışık geçirgenliği ve perdenin kısmen açılabilmesi önem kazanır. Tavan altı stor ya da plise, ışığı yumuşatıp gün ışığını tamamen kesmeden çalışır.
Cam çatının eğimi bir iş daha çıkarır: perde eğimli yüzeyde giderken kumaşı gergin tutacak bir ray ya da tel gerekir. Düz bir pencere perdesinin ağırlığı ve kayışı bu işi görmez. Eğimli çatıda perdenin raya nasıl yerleştiği, kış bahçesinin iskeletiyle birlikte çizilir.
Mahremiyet ve gece için: ışık yanıyorsa cam aynadır
Akşam kış bahçesinin içi aydınlıkken dışarısı karanlıksa, cam dışarıdan bakana içeriyi gösterir. Çözüm gündüz perdesinden farklıdır: sık dokulu bir kumaş ya da lamel, akşam kapatılan ikinci bir katman. Gündüz perdesiyle akşam perdesi aynı sistem olmak zorunda değil. Çoğu zaman gündüz için tavan altı yarı saydam bir stor, akşam için yan cephelere ayrı bir perde konuşulur.
Bu konuda sayı vermiyoruz; mahremiyet kumaşın deseninden ve iç aydınlatmanın yerinden çıkar. Keşifte camın hangi cepheden görüldüğü bakılır.
Cama kaç santim yakın asılır?
Perde ile cam arasındaki mesafe, kış bahçesinde sık atlanan bir ayrıntıdır. Cama yaslanan koyu bir perde, camın o bölgesini diğerinden fazla ısıtabilir; aradaki sıcaklık farkı camın kenarında gerilim doğurur. Viracon, GANA kılavuzuna dayanarak iç perdenin cam yüzeyinden 50 mm, altından ve bir yanından ya da üstünden 38 mm boşlukla asılmasını ister (Viracon VTT-011). Viracon bu ölçüleri GANA Glazing Manual'dan aktarıyor; kış bahçesi çatı camı için kullandığınız cam tipinin kendi üreticisine de sormanız gerekir.
Ayrıntılı mekanizma için pimapen cam neden çatlar yazısına bakın. Buradaki sonuç pratik: ray ve kasa yeri, cam siparişinden önce belirlenir.
Seçimden önce kış bahçesi iskeletine sorulacaklar
Perdeyi kimin yapacağından bağımsız olarak, şu sorular iskelet çizilirken cevaplanır:
- Perde camın dışına mı altına mı gidecek? Dışa gidiyorsa kumaşı taşıyacak çıkma ve yan kılavuz alüminyum iskelete bağlanır.
- Ray ya da kutu için profilde yer var mı? Sonradan delinen profil, su tahliyesi ve yalıtım açısından sorun yaratabilir.
- Motorlu mu olacak? Motorun elektrik kablosu için yol, boru ya da kanal baştan düşünülür.
- Cam ile perde arasındaki boşluk kaç mm kalıyor?
- Rüzgârda ve kar altında sistemin çalışma sınırı nedir, üretici bunu yazılı veriyor mu?
Bunlardan biri sonradan çözülürse iskeletin cam ya da kaplamasına dokunmak gerekebilir. Kış bahçesi ve teras ya da villa kış bahçesi için keşif talep ettiğinizde bu soruları perdeden önce masaya koymak işi kısaltır. İletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
/ Sık Sorulanlar
Kış bahçesi için en iyi perde hangisi?
Önce şikâyetin ne olduğuna bakın. Sorun yazın ısınmaksa en etkili yer camın dışıdır: Bülow-Hübe ve Lundh'un (AIVC, 2002) gerçek iklimde yaptığı ölçümlerde dış gölgelendirmenin ortalama g değeri 0,3, iç gölgelendirmeninki 0,6 çıkmış, yani dış sistem tepe soğutma yükünü yaklaşık iki kat daha iyi azaltmıştır. Sorun göz kamaşması ya da mahremiyetse tavan altına ya da odaya alınan stor veya plise yeterli olabilir.
İç perde kış bahçesinin yazın ısınmasını önler mi?
Tek başına önlemez, ısıyı yalnızca azaltır. İçerideki perde güneş enerjisini cam geçtikten sonra durdurur; perdenin emdiği ısı odada kalır. Isınma asıl şikâyetse güneş kontrollü Isıcam K serisi ile dış gölgelendirmeyi birlikte konuşmak gerekir.
Kış bahçesi perdesi cama yakın asılırsa cam çatlar mı?
Cam ile perde arasında hava dolaşımı yoksa cam eşitsiz ısınabilir ve kenarda gerilim birikir. Viracon, GANA kılavuzuna dayanarak cam ile perde arasında 50 mm, perdenin altında 38 mm, bir yanında ya da üstünde 38 mm boşluk bırakılmasını ister. Tavan altı perde ve ray yerini cam siparişinden önce bu boşluğa göre planlayın.