Pencere Denizlik Modelleri: İçte ve Dışta İki Ayrı Karar

Denizlik nedir, neden iki tane vardır?

Denizlik, pencerenin altında suyu duvardan uzak tutan eğimli parçadır. TDK sözlüğü onu mimarlık terimi olarak "pencerelerin altında, içte ve dışta yapılarak suların duvar içine sızmasını veya duvar yüzeyinde yayılmasını önleyen eğik bölüm" diye tanımlıyor. Aynı maddenin ilk anlamı denizcilikten gelir: kayıklarda bordayı aşan dalgaların içeri girmesini engelleyen eğik tahta. Kelime, işini adında taşıyor.

Tanımdaki "içte ve dışta" ifadesi önemli, çünkü pencere denizlik modelleri araştıran birinin karşısına iki farklı parça çıkar:

• Dış denizlik yağmuru ve eriyen karı kasanın altından alıp duvar yüzeyinin dışına bırakır. Görevi teknik bir görevdir; hatası duvarda leke, sıvada kabarma ve içeride nem olarak geri döner.
• İç denizlik pencerenin önündeki tablalıktır. Saksı konur, perde düşer, temizlenir. Kış günlerinde camda biriken yoğuşma suyu da önce ona damlar.

İkisi aynı malzemeden olmak zorunda değil. Çoğu evde de değildir. Bu yüzden model seçimini iki ayrı karar olarak ele almak işi kolaylaştırır.

Dış denizlik modelleri: hangi malzeme ne ister?

Dış denizlikte malzeme ikinci sıradadır; asıl iş, suyu nereye bıraktığıdır. Yine de malzeme seçimi montaj biçimini ve ileride çıkacak sorunları belirler.

Alüminyum denizlik

Bükme ya da çekme alüminyum profilden yapılır, ölçüye kesilir ve uçlarına kapak takılır. Hafiftir, renklendirilebilir, pencereyle aynı tonda üretilebilir. Mantolamalı cephelerde ve değişim işlerinde sık seçilen modeldir, çünkü cephe kalınlığına göre genişliği ayarlanabilir.

Neyi ister: uç kapaklarının sızdırmaz takılmasını ve rüzgârda titreyip ses yapmaması için altının boş bırakılmamasını. Altı boş kalan ince bir sac, Ankara'nın rüzgârlı gecelerinde yağmur damlasıyla bile tıkırdar.

Mermer ve doğal taş denizlik

Eski apartman stokunun klasik çözümüdür. Ağırdır, duvara harçla oturtulur, kalınlığı sayesinde cephede belirgin bir çizgi çizer. İyi bir taş uzun yıllar dayanır.

Neyi ister: altına açılmış bir damlalık kanalını ve doğru eğimi. Derzler ve birleşimler su alır; düz ya da içe eğimli oturtulmuş bir mermer suyu kasaya geri yönlendirir. Ankara gibi kışı don-çözülme döngüleriyle geçen bir şehirde, derze giren su donunca çatlama da görülebilir. Bu yüzden mermerin harç derzi ve kasa birleşimi düzenli göz ister.

PVC denizlik profili

Pencereyle aynı malzemeden, hafif ve ekonomik bir seçenektir. Kasaya geçme ya da vidalı bağlanan modelleri vardır.

Neyi ister: geniş açıklıklarda alttan desteklenmeyi ve güneye bakan cephelerde renk seçiminin pencereyle birlikte düşünülmesini. Koyu renk bir profil güneşte daha çok ısınır; uzun bir parça destek almadan bırakılırsa zamanla düzlüğünü kaybedebilir.

Mantolama denizlik profili ve uzatma profili

Mantolama yapılan binada eski denizlik çoğu zaman kısa kalır. Yalıtım levhası cepheyi dışarı doğru kalınlaştırdığı için eski denizlik artık duvar yüzeyinin dışına taşmaz, suyu levhanın üstüne bırakır. Çözüm ya daha geniş yeni bir alüminyum denizliktir ya da eskisinin önüne eklenen denizlik uzatma profili. Uzatma profili ucuz bir ek parça gibi görünür, ama kasa altıyla ve eski denizlikle birleşimi sızdırmazsa suyu bu kez yalıtım levhasının arkasına yollar.

Malzemeden bağımsız: iyi bir dış denizliği ayıran 4 detay

Peki hangisi daha iyi? Dört detay doğruysa üçü de işini görür; biri eksikse en pahalı taş bile su taşır.

1. Eğim dışa doğrudur. Denizlik kasadan uzaklaştıkça alçalır. Teraziyle bakıldığında düz duran bir denizlik bile yağmur suyunu biriktirir. 2. Cephe yüzeyinden taşar. Ön kenar duvar yüzeyinin dışına çıkmalıdır; su duvara değil boşluğa düşmelidir. Mantolamadan sonra en çok bozulan detay budur. 3. Altında damlalık vardır. Ön kenarın altındaki kanal ya da büküm, suyun denizliğin altından geri dolanıp duvara yürümesini keser. 4. Uçlar ve kasa altı kapalıdır. Denizliğin iki ucu yan duvara gömülür ya da kapakla kapanır; arka kenarı kasanın altına girer ya da kasayla sızdırmaz birleşir. Pimapen neden su alır yazısında anlattığımız kasa-duvar birleşiminden gelen ıslanmanın bir sebebi de yanlış eğimli ya da kötü birleşmiş denizliktir.

Bir ayrıntı daha: kasanın altındaki tahliye delikleri denizlikle kapatılmamalıdır. Bu delikler kanat altına giren suyu dışarı atar; önü tıkanırsa su içeri yol arar. Montajın bu katmanını Pimapen montajı nasıl yapılır yazısında ayrıntılı anlattık.

İç denizlik modelleri: tablalığı seçerken neye bakılır?

İç denizlik görünür bir mobilya parçası gibi seçilir, ama üç teknik soruyu da cevaplamalıdır.

• Mermer, granit ve kompakt taş: Isıya ve suya dayanıklıdır. Granit ve kompakt taş leke tutmaz; mermer ise asit ve leke konusunda daha hassastır. Eski binalarda çoğu zaman yerinde zaten vardır.
• PVC ve kompozit iç denizlik: Hafiftir, pencerenin rengiyle eşleşir, kesilerek ölçüye uyar. Değişim işlerinde eski taşı sökmeden üstüne ya da yerine kolay uygulanır.
• Ahşap kaplama tablalar: Sıcak bir görünüm verir; ancak camdan damlayan yoğuşma suyuna ve saksı suyuna karşı yüzeyinin korunması gerekir.

Genişlik konusu çoğu zaman atlanır. Pencerenin altında kalorifer peteği varsa çok geniş bir iç denizlik, peteğin yükselen sıcak havasını camın önüne ulaşmadan keser. Camın iç yüzü soğuk kalır ve yoğuşma artar. Pencere kenarında küf ya da su birikintisi görüyorsanız, Pimapen neden küflenir yazısındaki adres listesine iç denizliğin genişliğini de ekleyin.

İç denizliğin genişliği bir de kasanın duvardaki yerine bağlıdır. Kasa duvarın dış yüzüne yakın oturursa içeride geniş bir tabla kalır; ortaya oturursa tabla daralır. Kasanın derinliği ve duvardaki konumu konusunu Pimapen kasa kalınlığı yazısında anlattık.

Pencere değişiminde: eski denizlik kalsın mı?

Eski denizlik, kırılmadan sökülebiliyorsa ve eğimi doğruysa çoğu zaman kalabilir. Karar dört soruya bağlıdır:

1. Eski kasa sökülürken mermerin ya da taşın kırılma riski var mı? 2. Yeni kasa eskisiyle aynı derinlikte ve aynı noktada mı oturacak? Değilse kasa ile denizlik arasında kalan aralık nasıl kapanacak? 3. Dış denizlik cepheden yeterince taşıyor mu, altında damlalık var mı? 4. Bina mantolandı mı ya da mantolanacak mı?

Bir örnek üzerinden düşünelim. Keçiören'de seksenlerde yapılmış, sonradan mantolanmış bir apartmanda, kuzeye bakan bir 3+1 dairenin pencereleri değişiyor. İçeride eski beyaz mermer tablalar sağlam ve sevilen bir detay; dışarıda ise mantolamayla birlikte gömülüp kısalmış eski taş denizlikler var. Makul plan şöyle olur: iç mermerler kasa sökümünde korunur, yeni kasayla aradaki fark ince bir PVC profille kapanır; dışarıda eski taşın önüne pencere rengiyle uyumlu alüminyum denizlik takılır ve mantolamanın üstüne taşacak biçimde ölçülür. Kuzey cephede kurumayan duvar, dış denizlik hatasını daha çabuk gösterir; bu yüzden dış tarafa öncelik vermek mantıklıdır. Eski taş ile yeni yalıtımın buluştuğu bu tip binalar Keçiören gibi eski apartmanların çok olduğu ilçelerde yaygındır.

"Pervaz" ile "denizlik" günlük dilde sık karışır. Kasa kenarlarını kapatan parçaların seçimini Pimapen pervaz yazısında ayrıca ele aldık; değişimde ikisinin kararını aynı görüşmede vermek işi kısaltır.

Denizliğin maliyetini ne belirler?

Denizlik için tek bir birim fiyat vermek yanıltıcı olur, çünkü maliyet malzemeden çok işin kapsamına göre değişir. Belirleyici kalemler şunlardır:

• Malzeme ve kalınlık (alüminyum sac, PVC profil, mermer, granit).
• Genişlik: mantolamalı cephede denizlik daha geniş olur.
• Uç kapakları, damlalık ve renk.
• Eski denizliğin sökülüp sökülmeyeceği, kırılıp kırılmayacağı.
• Dış cephede iskele ya da yüksekte çalışma gerekip gerekmediği.

Bu yüzden denizlik, pencere teklifinde ayrı bir satır olarak yazılmalıdır. Teklifte "denizlik dahil" ifadesi geçiyorsa hangi malzeme, hangi genişlik ve iç mi dış mı olduğu da yazmalıdır.

Üretici gözüyle: denizlik kasa ölçüsünden önce konuşulur

Denizlik pencereden sonra takılan bir aksesuar gibi görünür, ama kararı pencere üretilmeden önce verilmelidir. Kasanın montaj boşluğu, alt kenarın nereye oturacağı ve tahliye deliklerinin önünün açık kalması denizliğin tipine bağlıdır. YCS'de PVC pencere ve kapı sistemleri Ankara'daki tesisimizde ölçüye üretilir ve kendi ekibimizce monte edilir; keşifte iç ve dış denizliğin durumu, mantolama olup olmadığı ve cephe yönü birlikte not edilmeli, kasa ölçüsü buna göre çıkarılmalıdır.

Pencere değişimi düşünüyorsanız eski denizliklerin kalıp kalmayacağını keşifte birlikte değerlendirelim. Ücretsiz keşif için bize ulaşın; boşlukları ölçerken pencerenin altını da içten ve dıştan kontrol edelim.